fanavaran
آخرین اخبار
   
    کد خبر : 188971
    تاریخ انتشار : 25 مرداد 1395 10:31
    تعداد بازدید : 699

    نقش انقلاب فناوری اطلاعات در شکست کودتای ترکیه

    مردم ترکیه جلوی کودتای نظامی را گرفتند. اردوغان رییس‎جمهوری ترکیه نه‎تنها از حدود 10 ساعت قبل، از وقوع کودتا خبر داشت و در مسافرت تفریحی بود، بلکه به نقل از رضا حاکان تکین، سفیر ترکیه در تهران شورای امنیت ملی این کشور از حدود دو سال پیش از کودتا آگاه بوده است؛ اما تنها زمان کودتا به جلو افتاد. بر همین مبنا، اردوغان، رییس جمهور ترکیه به راحتی توانست از ابزار دیجیتالی موبایل برای ارسال پیام به مردم استفاده کند تا آنان به خیابان ها بریزند. مردم هم با دستان خالی در مقابل کودتاچیان ایستادند و حتی برخی از آنان جلوی تانک ها خوابیدند. پیکر در خون غلطیدة مردم در خیابان های آنکارا و استانبول با ستارة طلایی پرچم سرخ ترکیه به پروازی ابدی درآمد. شاید ضرب و شتم و کشتن سربازانی که کودتا کرده، اما در مقابل مردم تسلیم شده بودند، عملی تلافی جویانه بود که خود گویای این نکته است که گذشت از خطا و بخشندگی هنوز در این جامعه جایگاهی ندارد. کودتای ترکیه در خشونتی دوسویه، خوشبختانه پیش از اینکه تبدیل به بحرانی عمیق و فراگیر شود، خیلی زود پایان یافت اما از همان آغاز روز نخست در بیشتر نهادها و ادارات دولتی با موجی از بازداشت ها شروع شد که همچنان پیامدهای آن ادامه دارد.

    گیلدا آسایش
    با پایان شب کودتای نظامی ترکیه، اما در نخستین ساعت آغاز به زندگی و کار در تهران، شبکه های مجازی مانند تلگرام و توییتر، به انتشار لحظه ای جزئی ترین رویدادها و اخبار کودتای شب پیش در ترکیه پرداختند. تا ساعت های پایانی شب، تحلیل های کارشناسان چندین بار به روز شد و البته اختلافات و اشتراکاتی بین آنان قابل مشاهده بود. برخی می خواستند آخرین کودتای ترکیه را که پیشینه ای چندین باره در تاریخ این کشور دارد و همواره توسط ارتش آن شکل گرفته است، با کودتای نظامی آمریکا در سال 1320 در تهران مقایسه کنند. دو کودتا در دو زمان متفاوت تاریخی که از ابعاد بسیار پیچیده و متفاوت داخلی و خارجی برخوردار است. 
    اما در میان برخی از این تحلیل ها، عوامل چندی در سرعتی باورنکردنی در فضای مجازی مطرح می شد؛ ازجمله اینکه ارتش ترکیه یک دست نبود، سربازان با کودتاچیان همراه نبودند، مردم به حمایت اردوغان به خیابان ها ریختند، خاطره تلخ کودتاهای گذشته ارتش ترکیه مانع از پیروزی کودتاچیان شد، کردهای ترکیه از ترس به قدرت رسیدن ارتش با کودتا مخالفت کردند و... 
    همة ابعاد انجام و شکست احتمالی کودتا تنها به مسائل داخلی آن باز می گشت و کمتر تحلیل گری نگاهی به تاثیر عوامل خارجی غیردولتی بر شکست احتمالی کودتا و مقاومت و ایستادگی مردم ترکیه در مقابل آن داشت. در بیش از یک دهة گذشته، کشورهای منطقه خاورمیانه با بحران های متعدد داخلی و خارجی دست به گریبان بوده اند. از روز حادثه تروریستی 11 سپتامبر2001 به رهبری اسامه بن لادن، نخستین رهبر گروه غیردولتی القاعده که بهانه ای به دست جورج واکر بوش رییس جمهوری آمریکا داد تا به افغانستان و عراق حمله نظامی بکند تا بهار عربی که از تونس آغاز و به مصر و لیبی و... کشیده شد و درنهایت ظهور گروه مخوف تروریستی داعش. آتش این بحران ها نه تنها فروکش نکرده است، بلکه هرازگاهی از درون کشوری دیگر در منطقه شعله ور می شود. نکته جالب اینجاست که تمامی این حوادث در عصر فناوری اطلاعات و ایجاد شبکه های مجازی که سرعتی شتابان تر به تمامی عرصه های زندگی بشر داده، اتفاق افتاده است. به ویژه اینکه انقلاب فناوری اطلاعات، خود باعث ظهور انواع کنش گران غیردولتی و نقش بسیار زیاد آنان در عرصه های مختلف اطلاع رسانی از جزئی ترین مسائل تا کلیات آن شده است. برای نمونه می توان به منتشر شدن اسناد محرمانه وزارت امور خارجه و پنتانگون آمریکا در سایت ویکی لیکس و  همچنین افشاگری های اسنودن پرداخت که هر کدام به تنهایی توانسته اند از داخل این کشور، ضربه ای امنیتی به سیاست های جهانی آمریکا وارد کنند.
    از همین رو، براساس رویدادهای پرچالش و گاه بحران ساز بیش از یک دهه گذشته، آیا می توان گفت برای جلوگیری از کودتای ترکیه تنها پیام موبایلی اردوغان کافی بود تا مردم به خیابان ها بیایند؟ یا باید به جست و جوی انگیزه های دیگری در شکل گیری مقاومت مردم ترکیه در مقابل کودتاچیان که از هم وطن های خودشان بودند، پرداخته شود؟  
    آیا این آگاهی نسبی در عصر انقلاب فناوری اطلاعات در اذهان مردم ترکیه شکل گرفته است که بخواهند از تجربه بیش از یک دهه گذشته کشورهای بحران زدة عراق، سوریه، لیبی، مصر و... درس عبرت بگیرند و اجازه ندهند تا کشورشان به عراق و سوریه دومی که دخالت های خارجی آن را به ورطه نابودی کشانده است، تبدیل شود؟  ضمن اینکه نباید فراموش کنیم که مردم ترکیه معضلات اقتصادی و اجتماعی مردم عراق، سوریه، مصر، لیبی و... را ندارند تا بخواهند صرفا با حمایت از کودتاچیان باعث سقوط کشورشان شوند. دغدغه های مردم ترکیه قابل قیاس با معضلات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشورهای بحران زدة منطقه خاورمیانه نیست.
    از همین رو، آیا در عصر انقلاب فناوری ارتباطات و شبکه های اجتماعی و تاثیر مستقیم یا غیرمستقیم آن بر دیپلماسی کلاسیک و افکار عمومی مردم جهان نباید برای بررسی ابعاد چندگانه کودتای ترکیه از علم ارتباطات سیاسی که دانشی میان رشته ای بین علم ارتباطات و علم سیاست است، در کنار سایر علوم وابسته به این موضوع تخصصی استفاده کرد تا همزمان چرایی و چگونگی شکست کودتای ترکیه به عنوان الگویی نوین مورد بررسی اندیشمندان و صاحب نظران قرار بگیرد؟


    نظر شما



    نمایش غیر عمومی
    تصویر امنیتی :