fanavaran
آخرین اخبار
   
    کد خبر : 189289
    تاریخ انتشار : 30 مرداد 1395 11:43
    تعداد بازدید : 908

    درباره ی هیاهوی دبیران زیست شناسی (2)

    یوسف امیری- چندی پیش نامه ی دبیران زیست شناسی به رییس جمهور و وزیر آموزش پرورش در اعتراض به جایگزینی واژه های انگلیسی رایج در این درس منتشر شد. نامه ای با ایرادهای نگارشی و بیش از هزار و دویست امضا بر پای بیست و پنج دلیل (بیشتر بی پایه یا نامناسب و در عمل «بهانه») از جمله «غیرپارسی بودن بیشتر معادل ها» (!!) و «غیرعلمی و غیراخلاقی بودن ترجمه ی نام ها و واژگان علمی» (!!) شکی نیست که آنها حق اعتراض و نظردهی دارند اما اعتراضی مستدل! و روشن است که هدف من در این بخش، بررسی این دلیل های سُست نیست چون در بخش پیشین گفتم اینان چند موضوع (از جمله ناراضی بودن شان از جاهای دیگر) را با هم درآمیخته اند. در اینجا به ایراد «نامانوس بودن» پیشنهادهای فرهنگستان می پردازم.

    درباره ی واژه های پیشنهادی برای درس زیست شناسی می دانم برابرهای نادقیق در میان آنها می توان یافت. برای نمونه، ادعا شده فرهنگستان anabolism را «فراگُهَرش» گفته که ربطی به مفهوم علمی مورد نظر و یا ریشه شناسی این واژه ندارد. (البته در سایت فرهنگستان «فراگشت» آمده که آن هم دقیق نیست. درباره ی پیشوند «فرا» پیشتر مُفصّل نوشته ام). خوانندگان این ستون می دانند که من بر ناروشمند بودن شیوه ی فرهنگستان و نادقیق بودن برخی برابرهایش اعتراض دارم، اما اعتراض به برخی واژه های فرهنگستان به معنای نفی جایگاه فرهنگستان و انکار اهمیت واژه سازی نیست. پیشتر در دو بخش، به معیار ناعلمی «مانوس» بودن واژه های تخصصی پرداخته ام و گفتم بسیاری از مفهوم های دانش های امروزی مفهوم های تازه اند. برای همین در زبان های غربی برایشان واژه های تازه می سازند. چون هر مفهومی واژه ی جدایی نیاز دارد. بنابراین انتظار «آشنا» بودن واژه های لازم برای مفهوم های تازه چندان پذیرفتنی نیست. در همین مورد، دانش آموز ایرانی از شنیدن «آنابولیسم» چه می فهمد؟ تقریباً هیچ! دانش آموز انگلیسی زبان نیز چنین است. اینها واژه های تخصصی و برساخته ی دانش های امروزی اند و جزو زبان «طبیعی» نیستند. در انگلیسی هم همین قدر «نامانوس» اند. نباید انتظار داشت به صِرف فارسی زبان بودن معنای همه ی واژه های تخصصی را بفهمیم، همان طور که هر انگلیسی زبانی به صِرف انگلیسی زبان بودن همه ی دانش های امروزی را نمی فهمد. اگر واژه ها به خودی خود همه ی مفهوم علمی را می رساندند دیگر چه نیازی به کتاب و مدرسه و دانشگاه می بود؟؟
    برای واژه های علمیِ تازه، باید برابرهای پارسی تازه بسازیم. البته باید کوشید برابرهای نوساخته خیلی غریب نباشند. اما گاهی نمی شود. اگر از دبستان به جای «سلول» می گفتند «یاخته»، الان «یاخته» برایمان عادی بود و «سلول» غریبه. همان گونه که الان «بلدیه» غریبه است و «شهرداری» عادی! سخن من آن است که اینها همه «عادت» است و این عادت باید از جایی شروع بشود. و بهترین جا دبستان و دبیرستان است. دبیران گرامی هم باید بکوشند عادت های خوب را رواج بدهند. 


    نظر شما



    نمایش غیر عمومی
    تصویر امنیتی :