آخرین اخبار
facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی
کد خبر : 204330
تاریخ انتشار : 18 اسفند 1395 10:34
تعداد بازدید : 2153

چرا شیوه رگولاتوری برای کاهش 50 درصدی قیمت ترافیک داخلی شدنی نیست؟

کـابـوس 237

بعد از تصویب مصوبه 237 در کمیسیون تنظیم مقررات و ارتباطات و ابلاغ آن در تیرماه 95، نخستین اقدامات اجرایی برای تفکیک ترافیک داخل از ترافیک بین الملل با اجرای یک طرح آزمایشی در اوایل مردادماه در دستور کار شرکت های FCP قرار گرفت و بسته های اینترنتی به همین منظور به کاربران اینترنت ارایه شد که دربرگیرنده تعداد محدودی از سایت های داخل کشور بود. اما این طرح به دلیل نداشتن یک الگوی مدون، نه تنها سبک و سیاق متنوع و سلیقه ای را از طرف اجراکنندگان در پی داشت، بلکه به دلیل اشکالات شکلی و ماهوی متعدد و انجام نشدن امکان سنجی مطلوب، با وجود تعیین ضرب الاجل های پی در پی، همچنان در کش و قوس رفع اشکالات بین FCPها و کمیسیون مربوطه در حال رفت و آمد است و به کل ترافیک داخل تعمیم پیدا نکرده است. به این ترتیب در حالی که وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مصر است که تا قبل از پایان فعالیت دولت یازدهم، استقرار و بهره برداری از مزایای شبکه ملی اطلاعات را به نام خود ثبت کند، در عمل با مشکلات و موانعی روبه رو است. از سوی دیگر، همزمانی ضرب الاجل ها و اعلام تعویق آن از یک مجموعه واحد، وعده های کاهش قیمت ترافیک داخل به مردم در مناسبت های مختلف و نگرانی های جدی بخش خصوصی از تبعات منفی اجرای این مصوبه، کابوسی به شماره 237 را در حوزه خدمات اینترنت کشور ثبت کرده است.



مجید کیوان
کارشناس مدیریت رخداد
 اشکال در راهکار ISG
استقرار بستر و تجهیزات IXP (Internet Exchange Points) و عملیاتی شدن آن از اواسط بهار 95، زمینه لازم را برای برقراری ارتباط بین بازیگران اصلی خدمات اینترنت کشور فراهم کرد و شرکت هایی که با یکدیگر ارتباط Peering داشتند، بنا به میزان ترافیک خود با پرداخت حق اشتراک به شرکت زیرساخت، از درگاه های 1G و 10G سوییچ LCT بهره مند شدند. نتیجه کار این بود دو شرکتی که از طریق Edge Routers در ارتباط با یکدیگر بودند، ترافیک بین آنها به عنوان مبدا و مقصد، به جای عبور از بستر اینترنت (که به عنوان ترافیک بین الملل محاسبه می شود) به عنوان نوع داخلی آن در نظر گرفته شد؛ بنابراین ازجمله مزایای پیاده سازی شبکه ملی اطلاعات که گام مثبتی در راستای اقتصاد مقاومتی است، می توان به برقراری ارتباط موثر در شبکه Backbone و لایه Access پرداخت.
اما آنچه به عنوان یک رویکرد تحت عنوان استفاده از ISG (Intelligent Services Gateway) مطرح و استفاده شده، در همین قسمت دارای یک اشکال جدی است؛ چرا که تمامی بازیگران صنعت اینترنت، ارتباط Peering با یکدیگر ندارند و برقراری آن نیز به دلیل نبود توازن در تبادل ترافیک مورد اجماع صاحبان صنعت نیست. اگرچه عرف IXP در دنیا بر این اصل استوار است که هیچ طرفی از حجم ترافیک مبادله شده بهره مالی نمی برد؛ اما در این میان بازیگرانی هستند که به دلیل میزبانی از عمده سایت های دانلودی، از آن به عنوان ابزاری برای کسب درآمد بهره برداری می کنند. 
با پذیرش این نوع کسب و کار نامتعارف، اگر مقصد کاربر سایتی باشد که شرکت های خدمت دهنده آن فاقد این ارتباط منطقی هستند، نه تنها امکان شناسایی و یادگیری آی پی برای شرکت مبدا و مقصد وجود ندارد؛ بلکه ترافیک مربوطه با وجود اینکه مربوط به داخل کشور است، اما بنا به ساختار موجود، هم برای ISP و هم برای کاربر ایرانی به صورت بین الملل محاسبه خواهد شد و این مهم، نقض کاهش 50 درصدی هزینه وعده داده شده به مردم را در پی خواهد داشت.
از طرفی اگر فرض کنیم که شرکت زیرساخت با امکانات و ظرفیت موجود لیست تمامی آی پی های یاد گرفته شده در بستر IXP را در اختیار ISPها قرار دهد، با توجه به محدودیت حافظه BRASهای مورد استفاده در صنعت، در عمل امکان پیاده سازی ISG در مقیاس کل کشور که شامل تعداد قابل توجهی از سایت های ایرانی با بیش از 10 هزار آی پی است، با دشواریهای فنی مواجه است. هر چند راه حل ISG می تواند طبقه بندی آی پی و متعاقبا امکان تعریف حساب های مجزا را فراهم کند تا معادلات محاسبه هزینه در آن شکل بگیرد؛ اما تعداد قابل توجه سایت ها و آی پی های آنها از یک سو و ضریب نفوذ چند میلیونی کاربران اینترنتی کشور که سهم هر یک از بازیگران اصلی را بین چند صد هزار تا یک میلیون کاربر تخمین می زنند، منجر به لزوم پردازش تعداد قابل توجه  PPPOE Sessions می شود. در نتیجه  راه حل ISG  روی کاغذ بسیار عالی و انجام آن صرفا در مقیاس آزمایشگاهی یا  تعداد سایت محدود برای کاربران ایرانی مقدور است. مشکل دیگری که در همین زمینه مطرح است توجه به نوع استفاده کاربر از اینترنت است که می تواند دریافت یا ارسال اطلاعات باشد. طبق قوانین پیشین، آپلود کاربران رایگان محاسبه می شد. اما مصوبه شماره 1 جلسه 253 مورخ 24 بهمن 95 در اصلاح بند 4، محاسبه حجم ترافیک را بر اساس مجموع دریافت و ارسال تعیین کرد و شرکت های فراهم کننده خدمات اینترنت مجاز شدند آپلود کاربران را نیز جزو ترافیک مصرفی در نظر بگیرند. در صورتی که طرح نیم بها بودن ترافیک داخل بخواهد شامل ارسال نیز بشود، (که چنین است) مجددا بار پردازش اطلاعات مضاعفی روی BRAS مربوطه خواهد داشت.
اشکال اساسی دیگری که در نحوه اجرای طرح تفکیک ترافیک داخل مطرح است کم رنگ بودن نقش حاکمیتی سازمان تنظیم مقررات در پیاده سازی طرح و فراهم سازی امکانات و الزامات آن است. از آنجا که پیاده سازی طرح براساس رویکرد ISG، نیازمند داشتن اطلاعات آی پی های مورد استفاده در سایت هایی است که در داخل کشور میزبانی می شوند، تجربه طرح آزمایشی نشان داد که اجرای صحیح و دقیق آن مستلزم برقراری ارتباط با مدیران فناوری  اطلاعات یا انفورماتیک سایت های مد نظر بوده و لیست آی پی های مورد استفاده باید و حتما از خود آنها دریافت شود؛ چرا که بنا به طراحی سایت ها، ممکن است فایل های دانلودی از روی سروری دریافت شوند که اطلاعات آنها صرفا در اختیار مدیر شبکه و سایت مربوطه باشد یا به دست آوردن آنها نیاز به استفاده از ابزارهایی است که بسیار زمان بر و انرژی گیر است. 
 اجرای نصفه و نیمه طرح در برخی FCPها
در این میان بعضی از FCPها صرفا با اسکن سایت ها و استفاده بعضی از دستورات شبکه به صورت محدود و ناقص اطلاعات آی پی ها را به دست آورده اند که به همین دلیل طرح محاسبه نیم بهای ترافیک داخل به صورت کامل برای کاربر اجرا نمی شود. با اینکه آی پی های استفاده شده در یک سایت آنچنان هم جزو اطلاعات محرمانه یک سازمان یا شرکت تلقی نمی شود، اما در مواردی جلب اعتماد و اطمینان مدیران مربوطه و توضیح طرح تفکیک ترافیک امری زمان بر و طاقت فرسا برای FCPها بوده است و در مواقعی نیازمند مکاتبات و درخواست های رسمی و طی مراحل بروکراسی ماشینی است و گاه عدم حضور شخص مسوول و لزوم انجام پیگیری ها در ساعات اداری فرایند فرسایشی را برای FCPها به همراه داشته است. این در حالی است که بعضی از سایت ها اصلا امکان تماس تلفنی و ارایه توضیحات را ندارند و در قسمت تماس با ما، صرفا به طراحی پنلی برای ثبت درخواست مبتنی بر وب بسنده کرده اند و در مواردی نیز اگر شماره تماس روابط عمومی یا مرکز تماس وجود دارد، از ارتباط دهی به بخش فناوری یا انفورماتیک چه در بخش دولتی و چه در بخش خصوصی خودداری می شود!
اما مشکل به همین جا محدود نمی شود؛ چرا که با فرض محال همکاری تمامی سایت ها که اصلا اطلاعی از شبکه ملی اطلاعات ندارند و اطلاع رسانی لازم در رابطه با طرح تفکیک ترافیک به گوش آنها نرسیده است، بحث به روزرسانی اطلاعات آی پی ها معضل پیچیده دیگری است که مجددا FCPها باید هزینه آن را بپردازند. در شرایطی که سایت های ایرانی الزام و انگیزه ای برای به روزرسانی اطلاعات FCP ها ندارند، در صورت اضافه شدن سرورهای جدید و تخصیص آی پی های دیگر که در لیست دریافتی وجود نداشته، مجددا این FCPها هستند که باید پاسخگوی شکایت کاربران از عدم محاسبه صحیح ترافیک داخل آنها باشند؛ چرا که کاربر بنا به اطلاع رسانی انجام شده امید به مصرف ترافیک با 50 درصد تخفیف دارد، اما در گذشت زمان در حساب کاربری خود میزان مصرف ترافیک و هزینه آن را متناسب با تعهد شرکت خدمت دهنده نخواهد دید و این امر منجر به افزایش شکایت های دریافتی در مراکز تماس FCPها خواهد شد که بررسی موضوع و توجیه کاربر و ریزش مشتری همگی هزینه هایی است که بخش خصوصی متحمل آن می شود. در این وضعیت تنها حالت استثنا در دریافت اطلاعات آی پی که نیازی به تماس با مدیران مربوطه ندارد، مربوط به شرکت ها یا سازمان هایی است که دارای AS Number (Autonomous System Number) هستند و به راحتی می توان اطلاعات مورد نیاز را از مراجع معتبر جهانی مدیریت آی پی (زیر مجموعه های IANA) به دست آورد، اما بنا به ساختار صنعت اینترنت در کشور ما این امر بسیار محدود است.
 ناآگاهی کاربران از تکنیک «تعبیه کردن»
در کنار این اشکالات آشکار، مساله ای که باعث دغدغه FCPهاست، استفاده از حالت تعبیه کردن هر نوع لینک به خصوص فایل های  ویدیویی در سایت هاست که به دلیل متعارف بودن آن به صورت گسترده مورد استفاده قرار می گیرد. 
هر چند از دید کاربر آن ویدیو در سایت شامل تخفیف 50 درصدی است و کاربر ایرانی انتظار محاسبه تخفیف را خواهد داشت، اما چون از منبع و آی پی دیگری سرویس دهی می شود، بر اساس  راهکار ISG این اتفاق نخواهد افتاد و مجددا افزایش صف تماس ها و اختلال در خدمات پشتیبانی به عهده شرکت های FCP است.
 راهکار پیشنهادی به رگولاتوری
اما راهکاری که کمیسیون مربوطه می تواند با توجه به توان و ظرفیت های اجرایی خود به عنوان رگولاتوری در عرصه فناوری اطلاعات از آن بهره مند شود، این است که به جای درگیر کردن FCPها با سایت ها و شرکت ها و سازمان های مختلف برای جمع آوری اطلاعات آی پی ها، با انتخاب و معرفی تعدادی سایت پرطرفدار سامانه ای را راه اندازی کند که ضمن اطلاع رسانی به سایت های مربوطه و درخواست ثبت اطلاعات توسط خود ایشان، یک سیستم نظارتی کارشناسی شده در اختیار داشته باشد و با ارایه پنل کاربری به بازیگران صنعت اینترنت کشور در واقع دروازه ایمن و صحیح دریافت اطلاعات اساسی طرح تفکیک ترافیک را در اختیار آنها قرار دهد. 
این سامانه همچنین می تواند امکان شناسایی و اطلاع رسانی سایت های منتخب به مردم را نیز داشته باشد؛ بنابراین از طرفی سازمان نقش حاکمیتی خود را حفظ خواهد کرد و چون الگوی مدون به همه به صورت یکسان عرضه شده است، FCPها و مردم هم تکلیف خود را می دانند و در صورت تخلف، لیست آی پی های این سامانه می تواند به عنوان یک منبع و مرجع قابل استناد مورد دفاع طرفین دعوی باشد؛ بنابراین به جای بلندپروازی و وعده کل سایت های داخل، شروع با تعداد محدودی از سایت های مورد تایید، می تواند اقدام مثبتی باشد که از آن طعم تدبیر و امید احساس شود.
 حرکت تبلیغاتی به بهای نابودی ندا
در کنار این مشکلات عدیده و توجه به تبعات منفی طرح کاهش درآمد FCPها در شرایط نه چندان مساعد اقتصادی روز کشور که معضلات تعدیل نیرو و روند توقف طرح های تحقیق و توسعه می تواند صرفا چند نمونه آن باشد، آنچه کمی عجیب و در عین حال پرسش برانگیز است، اظهارات رگولاتوری از استقبال FCPها از طرح تفکیک ترافیکی است که در رابطه با کاهش درآمد و وارد شدن به یک شوک کسب و کار در این صنعت، کابوس 237 را در هر تعویق الزام اجرایی، پشت سر می گذارند و چشم امیدشان به ویرایش و اصلاح آن است.رگولاتوری به عنوان نقش حاکمیتی، می تواند به جای استفاده از ابزار الزام، شرایطی را ایجاد کند که با توسعه و بهره برداری از مزایای شبکه ملی اطلاعات کشور که مورد تاکید موکد مسوولان نظام و استقبال و تمجید فعالان حوزه اینترنت است، بازیگران صنعت اینترنت با استفاده از توان فنی و اجرایی خود این طرح را تحت یک مزیت رقابتی به چرخه کسب و کار خود اضافه کنند که قطعا در این میان فضا و زمینه برای بازیگری که هزینه برای تحقیق و توسعه، وارد کردن تکنولوژی روز دنیا، افزایش سطح خدمات و متعاقبا افزایش رضایت مندی مشتریان را در استراتژی های بازاریابی خود قرار داده است، باز تر و وسیع تر خواهد بود. در حالی که شرکت های FCP با دامپینگ اینترنت بعضا در رقابت های مخرب کاهش تعرفه هر گیگ را حتی تا 50 تومان نیز کاهش دادند، اجبار و اصرار رگولاتوری برای ثبت یک برگ برنده تحت عنوان طرح تفکیک ترافیک کشور در روزهای پایانی دولت یازدهم و هزینه کردن آن از جیب FCP ها در کنار قیمت غیر رقابتی اپراتورهای تلفن همراه، آخرین نفس های «ندا» را در ذهن تداعی می کند.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :