fanavaran
آخرین اخبار
   
    کد خبر : 3079
    تاریخ انتشار : 21 آبان 1390 9:45
    تعداد بازدید : 679

    تله مديسين ابزاري کارآمد براي دستیابی به عدالت نسبی در حوزه سلامت

    مطابق با چشم انداز سازمان بهداشت جهانی تحت عنوان (سلامت برای همه در قرن 21) یکی از بزرگ ترین چالش های پیش روی جوامع بشری در قرن حاضر، در دسترس قرار دادن امکانات مراقبت از سلامت با کیفیت برای همگان است.

    مسلما با تحقق این چشم‌انداز آرزوی جامعه جهانی برای توسعه سلامت عمومی و دسترسی عادلانه مردم همه نقاط جهان به خدمات مراقبت از سلامت تا حد زیادی به واقعیت نزدیک خواهد شد. اما در این میان به شکل سنتی  بخش مهمی از مشکل دستیابی برابر آحاد جامعه به خدمات مراقبت از سلامت با کیفیت، وقتی بروز می‌كند که ارایه‌دهندگان خدمات سلامت و دریافت‌کنندگان این خدمات  هر دو مجبور به حضور فیزیکی در یک محدوده زمانی و مکانی باشند.
    خوشبختانه در تعاملات نوین دنیای جدید، بشرامروزه به مدد دستاوردهای چشمگیر علمی و تکنولوژیک خود توانسته  در بسیاری ازحوزه‌های زندگی روزمره، از جمله بخش سلامت و بهداشت  بسياري از محدودیت‌های زمانی و مکانی را به نوعی  پشت سر بگذارد و در این زمینه Telemedicine مهم‌ترین این دستاوردها در حوزه سلامت است.
    در بیانی ساده Telemedicine  را می‌توان به نوعی ارایه مجموعه خدمات پزشکی با استفاده از تکنولوژی‌های اطلاعاتی و ارتباطی به تمام متقاضیان این خدمات، به صورت راه دور و فارغ ازمحدودیت زمانی و مکانی  تعریف كرد. بنابراین، می‌توان تله‌مديسين را یک رویکرد، راهکار و  ابزار کارآمد در جهت دستیابی به عدالت نسبی در حوزه پزشکی و سلامت در سطح جوامع بشری معرفی کرد.در این میان جامعه ما نیز مطابق با فرهنگ اسلامی وایرانی خود یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی حکومت اسلامی را تحقق عدالت در حوزه‌های گوناگون به ویژه حوزه سلامت و بهداشت می‌داند و همین امر اهمیت توجه دولتمردان به مقوله پزشکی از راه دور را به عنوان یک راهکار و ابزار کارآمد در جهت تحقق عدالت در حوزه سلامت دو چندان می‌کند.

    از سوی دیگر عزم ملی ایرانیان در فتح قله‌های دانش و فناوری‌های نوین، اندیشمندان ما را بر آن می‌دارد تا به مقوله تله‌مديسين  به عنوان یکی از حوزه‌های مهم به کارگیری دانش و تکنولوژی‌های پیشرفته، توجه درخور و ویژه داشته باشند.
    خوشبختانه در حال حاضر بارقه‌های امیدبخش  این عزم و توجه، در سطح دولتمردان و اندیشمندان  کشور ما، خود را بیش از پیش نمایان ساخته که نمونه‌هایی ازاین تلاش را می‌توان در ارايه آموزش آکادمیک  مباحث پزشکی از راه دور در دانشگاه امیرکبیر، برگزاری مستمر همایش‌های معتبر بین‌المللی حوزه Telemedicine  از سوی  دانشگاه تهران،  اجرای موفق پروژه‌های عملی Telemedecine  از جمله سیستم پزشکی از راه دور شرکت نفت و نیز  برنامه‌های  متعدد پژوهشی و اجرایی این حوزه در سایر مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی متجلی دید. اما به‌رغم این دستاوردهای ارزشمند،  امروزه فراگیر شدن موثر خدمات پزشکی از راه دور در سطح جامعه و بهره‌مند شدن نظام سلامت کشور از مزایایTelemedicine  با چالش‌های متعددی روبه‌رو است که در ادامه  به تعدادی از مهم‌ترین آنها اشاره خواهد شد. یکی از مهم‌ترین مسایل تاثیرگذار درحوزه تله‌مدیسین مقوله سیاستگذاری‌های کلان در این بخش است که به مسایلی از قبیل تامین منابع مالی، تعیین سیاست‌های امنیت و حریم خصوصی، سیاست‌های ارتباطات راه دور، تدوین استانداردهای این حوزه، اعتبارنامه‌ها و امتیازبخشی به مراکز ارایه‌دهنده خدمات Telemedicine، مجوزدهی به متخصصان ارایه‌دهنده خدمات، تدوین قوانین حقوقی و تعیین محدوده مسوولیت‌پذیری دست‌اندرکاران این حوزه و تعیین و تعریف  نهادهای سیاستگذار و مسوول در حوزه پزشکی از راه دور می‌پردازد.نگاهی گذرا به عناوین فوق به خوبی بیانگر تاثیر مهم دیدگاه مثبت و عملکرد صحیح سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیرندگان کلان بر استقرار و توسعه موفق پزشکی از راه دور در کشور است. و مسلما  این امر مسوولیت این عزیزان را درقبال تامین نیازهای بنیانی  این بخش از نظام سلامت دو چندان می‌کند. از دیگر مسایل چالش‌برانگیز در حوزه Telemedicine  می‌توان به مقوله آموزش و فرهنگ‌سازی اشاره کرد. در این میان علاوه بر مساله آموزش‌های آکادمیک و تخصصی با هدف تربیت متخصصان امر، باید به مقوله فرهنگ‌سازی در میان دست‌اندرکاران حوزه سلامت اعم ازمدیران، پزشکان، و سایر پرسنل و نیز بیماران و آحاد جامعه به عنوان مشتریان نهایی خدمات پزشکی از راه دور توجه ویژه کرد. خوشبختانه همان طور که اشاره شد در مقوله آموزش آکادمیک وارتقای سطح دانش علاقه‌مندان و دست‌اندرکاران حوزه Telemedicine اقداماتی در کشور صورت پذیرفته که البته باید با سرعت بیشتری گسترش و در سطوح بالاتری ارتقا یابد. اما متاسفانه به‌رغم این اقدامات هنوز فعالیت فراگیری در زمینه فرهنگ‌سازی بدنه نظام سلامت و نیز  بیماران در قبال پذیرش و استقبال از مقوله پزشکی از راه دور صورت نپذیرفته که غفلت از این مساله بی‌شک در آینده به مانع بزرگی در سر راه توسعه وگسترش سیستم‌های تله‌مديسين  بدل خواهد شد.چالش مهم بعدی در این حوزه ، توجه به مقوله تله‌مديسين از دیدگاه مدیریت سلامت است که در این راستا باید به مقولاتی از قبیل نیازسنجی، بومی‌سازی، ساختار سازمانی، سطح‌بندی خدمات، ارزیابی عملکرد سیستم، به کارگیری نیروی انسانی و غیره  در سیستم‌های تله‌مديسين  اشاره كرد. چنین رویکردی باید در تمامی مراحل طراحی، استقرار وتداوم عملکرد سیستم‌های پزشکی از راه دور مد نظر قرار گرفته  و اصول آن رعایت شود تا بر اساس آن به کارگیری سیستم‌های Telemedicine توجیه‌پذیر شده و سیستم‌ها قادر باشند  به شکلی کارا و هزینه اثربخش انجام وظیفه كنند.
    دیگر چالش مهم در حوزه پزشکی از راه دور مسایل مرتبط با دانش و تکنولوژی‌های نوین است. همان طورکه در تعریف تله‌مديسين   اشاره شد حوزه دانش پزشکی و دو حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات حوزه‌های دانشی و تکنولوژیک اصلی در مقوله پزشکی از راه دور به حساب می‌آیند اما نیازمندی‌های علمی و تکنولوژیک Telemedicine محدود به این حوزه‌ها نبوده و امروزه کمتر مقوله‌ای از  دانش و فناوری است که به نوعی به بحث  تله‌مدیسین بی‌ارتباط  باشد. در این میان می‌توان به دانش‌ها و فناوری‌های پیشرفته‌ای همانند فناوری و دانش روباتیک، فناوری نانو، هوش مصنوعی، صنایع فضایی و بسیاری دیگر از علوم وفناوری‌های نوین و سطح بالا اشاره کرد. در این میان بدیهی است که ارتقای سطح دانش و توسعه  زیرساخت‌های علمی و تکنولوژیک کشور در هریک از زمینه‌های فوق تاثیر قابل توجهی در استقرار و گسترش موثر و سریع‌تر  سیستم‌های Telemedicine  در این مرز و بوم خواهد داشت و این مساله به نوعی  وظیفه و مسوولیت استادان و دانشجویان را در قبال تسریع و توسعه جهاد علمی کشور  مضاعف می‌كند.
    و در نهایت آخرین چالش مهم  مورد بحث در  مقوله  Telemedicine بحث چالش‌های حقوقی و اخلاقی در این حوزه است که به نظر می‌رسد نه تنها در کشور ما که در بسیاری از دیگر جوامع مغفول مانده و برای پذیرش و استقرار و توسعه همه جانبه سیستم‌های پزشکی از راه دور باید این مباحث در حوزه Telemedicine به دقت مورد بررسی و موشکافی قرار گرفته و مبانی و مصادیق  آن در هر کشور مطابق با فرهنگ، اصول رایج اخلاقی و قوانین حقوقی آن کشور تبیین وتعریف شود.
    به هر حال بحث تله‌مديسين  وچالش‌های پیرامون آن بحثی گسترده است که در این مجال اندک تنها اشاره‌ای گذرا به کلیات امور و سرفصل‌های آن مقدور است. اما امید می‌رود این اشاره مختصر بهانه‌ای برای توجه جدی‌تر دست‌اندرکاران دلسوز و پژوهشگران جوان این دیار به مسایل حوزه پزشکی از راه دور بوده و گامی هرچند اندک در جهت تسریع  بهره‌مندی کشور از مزایا و خدمات تله‌مديسين و تحقق هر چه بیشتر  عدالت در حوزه بهداشت و سلامت جامعه به حساب آید.
    *عضو هیات علمی دانشکده مهندسی پزشکی دانشگاه امیرکبیر


    نظر شما



    نمایش غیر عمومی
    تصویر امنیتی :