آخرین اخبار
facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی
کد خبر : 6541
تاریخ انتشار : 7 اسفند 1390 1:53
تعداد بازدید : 1285

جهانی شدن ضرورت امروز جامعه ايران

انسان حدود 6 میلیون سال پيش پا به كره زمين نهاد و از ابتدا متوجه شد به تنهايي قادر به برآوردن مايحتاج زندگيش نیست. به همين خاطر در بدو امر به دنبال ارتباط و تعامل با افراد ديگر برای برآوردن اين نيازها بود و به این نحو انديشه كار گروهي و زندگي گروهي شكل گرفت.

رجب بیت اللهی، مدرس دانشگاه
سياوش نوري، ریيس گروه بودجه وزارت كشور

بشر از ابتدا همواره از وسيله‌اي براي ارتباط استفاده مي‌كرده ولي به دليل علم محدود، اين امر در ابتدا به كندي صورت مي‌پذيرفت تا اینکه با اختراع ماشين چاپ توسط گوتنبرگ، سرعت ارتباطات بيشتر و زمينه براي تعامل بيشتر انسان‌ها فراهم شد. با اختراع سينما، تلويزيون، كامپيوتر و ماهواره ارتباطات بيشتر و بيشتر شد و به درجه‌اي رسيد كه همه چيز در دنياي امروز وابسته به ارتباط و تعامل است. سازمان تجارت جهاني (WTO  یا World Trade Organization) سازماني بين‌المللي است که در تاريخ يکم ژانويه 1995 و با مرکزيت ژنو –سويس- به عنوان يكي از سه سازمان اقتصادي- تجاري سازمان ملل متحد تاسيس شد و شروع به فعاليت کرد. از مهم‌ترين اهداف WTO در کشور‌هاي عضو، مي‌توان به ارتقاي سطح رفاه زندگي، تامين اشتغال کامل، توسعه توليد و تجارت، بهره‌وري بهينه از منابع جهاني، دستيابي به توسعه پايدار با بهره‌برداري بهينه از منابع داخلي، حفظ محيط زيست و افزايش سهم کشورهاي در حال توسعه و کمتر توسعه يافته از رشد تجارت بين‌المللي اشاره کرد.
براي دستيابي به اهداف تعيين شده، WTO اصولي را تدوين کرده است که کشورهاي عضو باید به اين اصول پايبند باشند و درصورت پايبند نبودن، مجازات‌هايي عليه کشورها اعمال مي‌شود. از مهم‌ترين اين اصول‌ مي توان به موارد زير اشاره کرد:
1. اصل عدم تبعيض: طبق آن‌اگر هرگونه امتياز بازرگاني يا تعرفه‌اي از سوي يك كشور نسبت به هر كشور عضو ديگر اعمال شود، قابل تعميم به تمام شركاي تجاري عضو، است.
2. ممنوعيت‌ استفاده از محدوديت‌هاي كمي در تجارت: مانند سهميه بندي، صدور پروانه واردات.
3. كاهش تدريجي و تثبيت تعرفه‌هاي گمركي و حذف موانع تجاري غيرتعرفه‌اي.
4. ممنوع ‌بودن فروش زيرقيمت تمام شده (Dumping).
5. ممنوعيت هرگونه رفتار با كالاي وارداتي كه متفاوت با رفتار با كالاهاي ساخت داخل باشد توسط كشورهاي عضو.
مزاياي عضويت در سيستم تجاريِ سازمان تجارت جهاني نیز به این شرح عنوان شده است:
1. ارتقاي صلح در سطح جهان.
2. حل و فصل سازنده مناقشات با استناد به قوانين موجود در سيستم.
3. ايجاد رفاه بيشتر در زندگي افراد.
4. کاهش هزينه‌هاي معاش به دليل تجارت آزاد.
5. ايجاد گستردگي در انتخاب و ارتقاي کيفيت محصولات.
6. افزايش درآمد‌ها به دليل افزايش سطح مراودات تجاري.
7. ارتقا رشد اقتصادي جوامع.
8. ايجاد بهره‌وري و کارايي بالاتر در زندگي افراد.
9. ممانعت از اعمال نفوذ برخي از کشور‌ها در امور ساير کشور‌ها.
10. انتخاب مسير صحيح تجاري براي دولت‌ها.
 مهم‌ترين بخش در روند جهانی شدن، بخش اقتصاد است. حتی بسیاری از محققان تا مدت‌های مدیدی جهانی شدن را منحصرا در چارچوب اقتصاد مورد بررسی قرار می‌دادند. این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که روند جهانی شدن بیشترین تاثیرات خود را بر اقتصاد جهان گذاشته است. سازمان جهانی تجارت هدف اصلی خود را روان کردن، آزاد سازی و قابل پیش‌بینی کردن تجارت اعلام کرده است. جهانی شدن اقتصاد، فرآیند ادغام اقتصادهای ملی در یک اقتصاد فراگیر جهانی است که در آن عوامل تولید شامل نیروی کار، سرمایه، تکنولوژی و اطلاعات، آزادانه از  مرزهای جغرافیایی عبور کرده و محصولات تولیدی (اعم از کالا و خدمات) نیز آزادانه به بازارهای کشورهای مختلف وارد و مبادله می‌شود. از طرف دیگر در جهان امروز، با وجود وابستگی‌های متقابل، توسعه اقتصادی در سطح ملی  بدون تعامل با جهان پیرامون، غیرممکن به نظر می‌رسد.تغییرات حاصله در اثر جهانی شدن اقتصاد به قدری عمیق بوده است که می‌توان گفت بنیان‌های علم اقتصاد در حال تغییر بوده و افقی تازه در پیش روی این علم قرار گرفته است. از این تغییرات می‌توان به تغییر در واژه کار، جابه‌جایی تدریجی قدرت از دولت‌های محلی به نهادهای بین‌المللی، تغییر تئوری‌های حاکم بر اقتصاد جهان و تغییر در تقسیم کار جهانی اشاره کرد. پس می‌توان جهانی شدن را ادغام اقتصاد کشورهای جهان با هدف گسترش تجارت بر مبنای گشودن دروازه‌های اقتصاد بر روی جهان نامید، که از طریق آزادسازی تجاری و قطع حمایت و یارانه‌های کالاهای صادراتی مقدور می‌باشد.
یکی از ویژگی‌های بسیار مهم جهانی شدن گسترش شبکه تولید جهانی در کنار رشد تجارت بین‌المللی است؛ به این معنا که همه مراحل تولید یک کالا بویژه کالای صنعتی در چارچوب مرزهای ملی یک کشور انجام نمی‌گیرد، بلکه اقتصاد کشورهای متعددی در این فرآیند مشارکت می‌کنند.
یکی دیگر از ویژگی‌های مهم جهانی شدن، گسترش معاملات میان واحدها و شعب یک بنگاه و نیز موسسات و بنگاه‌های وابسته است که از آن با نام تجارت درون بنگاهی یاد می‌شود.
اقتصاد ایران و تجارت جهاني:
بررسی‌ها حاكي از آن است که در كشور ما جهانی شدن تاثیر چندانی بر صادرات کالاهای مصرفی کشور ندارد و انتظار می‌رود جهانی شدن منجر به ایجاد شرایط نامطلوب در زمینه کالاهای مصرفی کشور شود که دلیل آن ناتوانی این تولیدات در رقابت جهانی است. در رابطه با واردات کالاهای واسطه‌ای نیز می‌توان گفت جهانی شدن می‌تواند منجر به افزایش شدید واردات کالاهای واسطه‌ای در بخش صنعت و معدن شود. در ايران جهاني شدن به دليل ترس از آزاد شدن قيمت‌ها و تحميل فشارهاي اين امر بر دوش عامه مردم بعضا با درآمد پايين و متوسط، دولت از تن دادن به آن اكراه دارد، به علاوه شرايط كشور ما براي ورود به اين فرآیند جهاني آمادگي لازم را ندارد.
 پس از آن به ترتیب بخش‌های ساختمان و خدمات تاثیرات بعدی را خواهند پذیرفت واین در حالی است که بخش کشاورزی کمترین تاثیر را از جهانی شدن در اقتصاد می‌پذیرد. در رابطه با کالاهای سرمایه‌ای نیز به همين منوال است.
از موارد دیگر بررسی تاثیر جهانی شدن بر اشتغال و سطح دستمزدها، بهره‌وری نیروی کار و رفاه کارگران است. در این زمینه می‌توان گفت غیر قابل انعطاف بودن قوانین ایران، هزینه‌های تولید را در کشور افزایش و توان رقابتی تولیدات داخل را در صحنه‌های جهانی کاهش داده است. همچنین با باز شدن اقتصاد و تلاش برای افزایش رقابت بین کشورها، لازم است استفاده از نیروی کار کاهش و حرکت برای استفاده از سرمایه بیشتر صورت پذیرد که نتیجه آن افزایش بیکاری در این صنایع است؛ ولی در بلند مدت به خاطر مزایای جهانی شدن طبیعتا در کنار اعمال اصلاحات لازم در بازار کار اشتغال بالا  می‌رود.
در نتیجه باید گفت آمارهای موجود در زمینه برخی داده‌های اقتصادی (مانند تورم، بیکاری و سرمایه‌گذاری) حاکی از عقب ماندگی اقتصاد امروز ایران است که عدم توجه کارشناسانه به آن، جدای از بحث ورود به سازمان تجارت جهانی به خودی خود خطرناک است. اما ارایه راهکار مناسب، می‌تواند اثرات نامطلوب جهانی شدن را بر اقتصاد ایران کاهش دهد.
در نهایت باید گفت الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی به توجه زیادی نیاز دارد تا با اتخاذ سیاست‌های درست در جهت ارتقای کمی‌و کیفی تولید، پیروزی تولیدات داخلی در رقابت بین‌المللی تضمین شده باشد.



نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :