آخرین اخبار
facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی
کد خبر : 86506
تاریخ انتشار : 12 آبان 1394 12:18
تعداد بازدید : 1012

٣٢ برابر پارسی case چیست؟

یوسف امیری- در فرهنگ های زبان انگلیسی واژه ی case دست کم دو درآیه ی جداگانه دارد که از دو ریشه ی جداگانه می آیند و هر دو در زمینه ی رایانگر کاربرد دارند و در این ستون برای هر دو برابرهای پارسی پیش می نهیم.


معنای نخست case «جعبه و صندوق» است که از ریشه ی capsa در لاتین از فعل capere به معنای «گرفتن» (همریشه با «قاپیدن» در پارسی) است. علت آن که حرف های کوچک و بزرگ را در انگلیسی lowercase و uppercase می گویند هم به روزهای حروف چینی دستی برمی گردد که حرف های کوچک را در صندوق یا جعبه ی پایینی و حرف های بزرگ را در جعبه ی بالایی می گذاشتند. به جعبه ی دربرگیرنده ی قطعه های اصلی رایانگر (حافظه و پردازشگر و ...) در انگلیسی case می گویند. برابر پیشنهادی ما واژه ی پارسی «کازه» است به معنای «خانه ی کوچک» که در شاهنامه ی فردوسی، در مثنوی مولانای بلخی، و در شعرهای رودکی هم به کار رفته است. 
این واژه از نظر آوایی کمی به واژه ی انگلیسی نزدیک است اما به گمانم از نظر ریشه شناسی ربطی بدان ندارد و شاید در اصل گونه ی دیگری از «کده» به معنای «خانه» باشد. 
معنای دوم case در انگلیسی «وجه، حالت، مورد» است و از راه زبان فرانسه ای از casus در لاتین (از فعل cadere به معنای «افتادن») آمده است. پس casus به معنای «آنچه افتاده» یا «رخداد» است. جالب آن که در زبان پارسی نو هم «افتادن» به همین معنای «رخداد» به کار می رود. 
برای نمونه، «در عُنفُوان جوانی، چنان که افتد و دانی...» (گلستان سعدی) و یا «تو را چه افتاده است؟» (حافظ). خود casus لاتین در واقع گرته برداری از ptosis یونانی به معنای «افتاده» است. فعل cadere در لاتین از ریشه ی پوروا-هند-و-اروپایی -kad* است که همخانواده های آن در زبان پارسی کهن و اوستایی هنوز به دست ما نرسیده اند اما در زبان ها و گویش های ایرانی دیگر دیده می شوند مانند katan در گیلکی (لنگرود و تالش) به معنای «افتادن»، dakatan «افتادن (در چاله)»، vakatan «از خستگی افتادن»، در لکی katen «افتادن»، در تبری dakatan «فروپاشیدن». به همین دلیل برابر پیشنهادی دکتر حیدری ملایری برای این معنای case «کاته» است و ما هم آن را به کار می بریم. 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :