fanavaran
آخرین اخبار
   
    کد خبر : 86981
    تاریخ انتشار : 19 آبان 1394 12:58
    تعداد بازدید : 848

    کامپیوتر یا رایانه یا رایانگر؟

    یوسف امیری- برابر مناسب برای واژه ی انگلیسی computer چیست؟

    زمانی (به ویژه در دهه های ١٣۴٠ و ١٣۵٠ خورشیدی) به این دستگاه «مغز الکترونیکی» می گفتند که می دانیم «برابر» نیست بلکه تعریف یا توصیفی با برداشت ها و تصورهای همان زمان است. سپس مدتی به آنها «ماشین های محاسب» یا «حسابگر» می گفتند. از پایان دهه ی ١٣۶٠ واژه ی «کامپیوتر» رواج یافت. گرچه در همان زمان «رایانه» ساخته شده بود اما کمتر در میان دانشگاهیان و کارشناسان رواج یافته بود چه برسد به میان مردم که هنوز با این دستگاه سروکار نداشتند. این برابر پیشنهادی – که فرهنگستان زبان فارسی هم آن را تصویب کرد – نام ابزار از فعل «رایانیدن» است. این فعل در پارسی میانه (پهلوی) به معنای «اداره کردن و نظم دادن» است و بر پایه ی برابر computer در فرانسه ای یعنی ordinateur به معنای «نظم دهنده» ساخته شده است. برخی می گویند در بیشتر زبان های دیگر این واژه به همان شکل انگلیسی به کار می رود  چرا در زبان پارسی برایش برابر ساخته شده است؟ اگر این کسان از پایه با برابرسازی مخالف اند که هیچ؛ اما اگر تنها پرسش شان برای این واژه است، باید گفت که مشکل کاربرد این واژه به شکلی اصلی، مشتق های آن است: برای نمونه، صفت computerized به صورت فرانسه ای «کامپیوتریزه» (!) یا حتا با همان تلفظ انگلیسی بیان می شود و computation هم «محاسبات» ترجمه می شود. این یعنی آشفتگی در زبان.  
    گرچه در سال های اخیر در رسانه ها سعی بر گسترش واژه ی «رایانه» می شود اما به نظر ما این برابر نخست، دقت کافی ندارد و دوم آن که ساخت همه ی مشتق های واژه ی اصلی با آن آسان نیست. در ستون های گذشته گفته ایم در ساخت برابر، هم باید حالت دستوری واژه ی اصلی را رعایت کرد و هم توانایی صرف پذیری برابر پیشنهادی را سنجید و کوشید این برابر تواناییِ ساختن همه ی مشتق های واژه ی اصلی را داشته باشد. 
    می دانیم نام ابزار با افزودن پسوند «ـه» به بن٢ یا حال (مضارع) فعل ساخته می شود، مانند «ماله» (نام ابزار از «مالیدن») اما نام فاعل با افزودن «گر» (مانند «برزگر» از «برزیدن»). در سال های آغازین دهه ی ١٣٧٠ خورشیدی دکتر میرشمس الدین ادیب سلطانی «رایانگر» را پیشنهاد داد که به نظر ما بهتر است زیرا هم مانند computer صفت فاعلی و بیانگر پیوستگی کار است و هم توانایی صرف بهتری دارد (رایانگراندن، رایانگرانده، رایانش، و ...). 


    نظر شما



    نمایش غیر عمومی