fanavaran
آخرین اخبار
   
    کد خبر : 87506
    تاریخ انتشار : 26 آبان 1394 12:26
    تعداد بازدید : 936

    پسوند صفت ساز «ـَنده»

    یوسف امیری- در ساخت واژه های نو، به ویژه واژه های فنی و علمی، باید دقت فراوانی داشت و معنا و کاربرد پسوندها و پیشوندهای گوناگون را بدانیم و در جای خودشان به کار ببریم.

    در زبان پارسی پسوند «ـَنده» به بُن٢ یا شکل حال فعل افزوده می شود و صفت فاعلی می سازد. اما صفت فاعلی ساخته شده بیانگر صفت پایا و دائمی نیست، بلکه دوره ی کوتاهی از انجام یا تکرار فعل را بیان می کند. برای ساخت صفت فاعلی پایا، پسوند «ـا» (کوتاه شده ی پسوند «ـاگ» در پارسی میانه) به بن٢ افزوده می شود. برای نمونه دو صفت «گوینده» و «گویا» که از فعل «گفتن» ساخته شده اند به خوبی این دو معنا را نشان می دهند: «گوینده» کسی است که در لحظه های خاص و مشخص در حال سخن گفتن باشد اما «گویا» یعنی کسی که توانایی سخن گفتن را دارد و این توانایی پیوسته است (مخالف «گُنگ»: آن که توانایی سخن گفتن ندارد؛ آنچه امروزه به اشتباه «لال» می گویند). همین گونه اند دو صفت «رونده» و «روا» از فعل «رفتن». مولانا در غزل معروف خود صفت هایی از همین دست به کار برده است مانند: «خندنده». پسوند دیگری که با این دو پیوند دارد پسوند «ـان» است که آن هم به بن٢ افزوده می شود و صفت فاعلی می سازد؛ اما از نظر معنایی میان این دو است. برای نمونه «رونده» و «روان» و «روا». («روا» در پارسی میانه، «رواگ» بوده است که در زبان عربی به شکل «رواج» درآمده و از آن «رایج» و «ترویج» و«مُروّج» و ... ساخته شده است) در برابرسازی برای واژگان بیگانه، پیشنهاد می کنم واژگانی که بیانگر صفت فاعلی پیوسته اند یا با پسوند «ـگر» ساخته شوند یا پسوند «ـا» اما صفت های ناپایا را با پسوند «ـان» یا «ـنده» بسازیم. به همین دلیل، به نظر من برای نمونه processor را باید «پردازشگر» یا «پردازا» گفت نه «پردازنده». برای identifier هم که صفت پایا است باید گفت «شناسگر» یا «شناسا» و نه «شناسه» (که نام ابزار است). و اگر بخواهیم فعل دقیق تری به کار ببریم، «ایدانگر» (از فعل «ایدانیدن» برابر identify از ریشه ی «ایدون/ایدان» به معنای «همان») یا «ایدانا». در عوض برای صفت identifying که پایا نیست، باید گفت «شناسنده» یا «ایداننده». 


    نظر شما



    نمایش غیر عمومی
    تصویر امنیتی :