آخرین اخبار
facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی
کد خبر : 89818
تاریخ انتشار : 1 دی 1394 14:54
تعداد بازدید : 937

آلزایمر زبانی

یوسف امیری- چنین می نماید که ایرانیان امروزی بیشتر گرایش به فراموشی واژگان زبان خویش و جایگزینی آنها با واژگان بیگانه دارند تا این که واژگان موجود در پارسی را در کاربردهای تازه به کار برند.

گرچه این گرایش در دوران گذشته کمابیش بوده، اما از دوران مشروطه به این سو و در برخورد با واژگان زبان های اروپایی شدت بیشتری یافته است. برای نمونه، اگرچه از دوران باستان (دست کم از زمان رواج زبان اوستایی) ایرانیان واژه ی «تنور» را داشتند و تنور شبانه روزی در دسترس و دیدرس همه ی آنان بوده، اما وقتی در زمان قاجار با واژه ی four (تلفظ: فُر) در زبان فرانسه ای روبرو شدند که دقیقاً معنای «تنور» را دارد، تصمیم گرفتند آن را به صورت «فُر» به وام بگیرند (امروزه بیشتر «فِر» می گویند). چنین است «کریستال» به جای «بلور» و صدها نمونه ی دیگر. 
به گمان من، برای این پدیده شاید بتوان دو دلیل برشمرد: یا کسانی که این وام واژه ها را وارد پارسی کرده اند معنای واژگان بیگانه را نمی فهمیدند و بدین زبان ها تسلط نداشته اند. یا به نظرشان این پدیده های «فرنگی» آن قدر پیشرفته و متفاوت بوده اند که ترجیح دادند نام آنها را ترجمه نکنند. اگر دلیل نخست باشد که جای افسوس است که بیسوادی برخی به زبان آسیب رسانده و کسی کاری نکرده است و اگر هم دلیل دوم باشد به نظر من بی پایه است. زیرا در همان زبان فرانسه ای وقتی دستگاه جدیدی ساختند که کارکرد تنورهای قدیمی را داشت، همچنان آن را four خواندند که در زبان شان به معنای «تنور» است (از fornus/furnus در لاتین و همخانواده با «گرم» پارسی). بدین ترتیب پیوستگی مفهومی را در زبان خود حفظ کردند. اما پارسی زبانان با وام گیری بی جای این واژه، در زبان خود گسست مفهومی پدید آورده اند. در انگلیسی هم واژه ی oven این پیوستگی را حفظ کرده و حتا وقتی نوعی تنور اختراع شد که با ریزموج کار می کند، به سادگی همین صفت را افزودند و آن را microwave oven خواندند. جالب آن که در پارسی، این اجاق ها را گاه با نام عجیب «ماکروفِر» (!!) می خوانند که معنای بخش نخست آن صددرصد وارون واژه ی انگلیسی است. 
همچنین در پخت پیتزا تنور به کار می رود. اما این بار هم با همان منطق بی پایه ی «این فرق می کند»، واژه ی «آوِن» را به پارسی تحمیل کرده اند. 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :