آخرین اخبار
facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی
کد خبر : 9279
تاریخ انتشار : 30 خرداد 1391 3:40
تعداد بازدید : 636

آخرين وضعيت نخستین بانك الكترونيكي کشور از زبان مدیر عامل این بانک تشریح شد

سرنوشت «آرین» در تاریخ بانکداری بی سابقه است

در پی اظهارات اخیر رییس کل بانک مرکزی در مورد صدور مجوز بانک آرین در صورت افزایش سرمایه به چهار هزار میلیارد ريال و یا مشارکت با دیگر بانک ها و موسسات مالی، گفت وگویی از غلامحسن اصغرزاده زعفرانی مدیر عامل بانک الکترونیکی آرین در آستانه برگزاری مجمع عمومی سالیانه در سایت رسمی این بانک منتشر شده است، که در ادامه می آید.

 بانک الکترونیکی آرین چرا و چگونه به عرصه بانکداری کشور وارد شد؟
بانک مرکزی در بسته سیاستی نظارتی سال 1387 تاسیس دو بانک مجازی را پیش بینی کرد و بر همین اساس توسط تعدادی از مدیران با تجربه بانکی و سرمایه‌گذاران علاقه‌مند در حوزه IT درخواست تاسیس نخستین بانک الکترونیکی کشور در تاریخ 87/10/28 به بانک مرکزی ارایه شد. بانک مرکزی نیز پس از دریافت تمامی‌مستندات لازم، رسیدگی به این درخواست را طبق آیین نامه‌های داخلی خود آغاز کرد و پس از صدور موافقت اصولی در تاریخ 88/12/5 و تکمیل پرونده، مراتب را برای تصویب به شورای پول و اعتبار ارسال داشت و نهایتا مصوبه شورای پول و اعتبار مبنی بر موافقت با ایجاد این بانک و تایید اساسنامه آن پس از حدود یک‌سال و نیم از تحویل درخواست اولیه موسسان صادر شد. بانک مرکزی نیز موضوع را در تاریخ 89/4/15 به هیات موسس بانک الکترونیکی آرین ابلاغ کرد و خواستار واریز سرمایه اولیه تعهدی موسسان به حساب تعیین شده در بانک مرکزی شد. با واریز این مبلغ و اخذ مجوز پذیره نویسی از بانک مرکزی، اداره ثبت شرکت‌ها و سازمان بورس و اوراق بهادار، پذیره‌نویسی عام از طریق سیستم بانکی و فرابورس انجام شد و سرمایه تعیین شده 700 میلیارد ريال در حساب بانک مرکزی تامین شد و بانک مرکزی هم در تاریخ 89/12/24  اجازه ثبت بانک را صادر کرد  در نهایت پس از گذشت بیش از دو سال بررسی‌های کارشناسی و طی تمامی‌مراحل قانونی، شرکت بانک الکترونیکی آرین (سهامی‌عام) در تاریخ90/1/10 در اداره ثبت شرکت‌ها به ثبت رسید.
اما ظاهرا بانک آرین باید دو هزار میلیارد ريال افزایش سرمایه می‌داد؟
پس از صدور موافقت اصولی و تصویب اساسنامه بانک آرین در شورای پول و اعتبار، بانک مرکزی به شورای پول و اعتبار پیشنهاد کرده بود سرمایه بانک‌ها افزایش یابد و سرمایه جدید پیشنهاد شده برای بانک الکترونیکی نیز دو هزار میلیارد ريال پیشنهاد و تصویب شده بود. بانک مرکزی نیز به بانک آرین اجازه پذیره نویسی و تشکیل در سرمایه 700 میلیارد ريال را داد و درخواست کرد سرمایه بانک تا پایان سال 1389 به دو هزار میلیارد ريال افزایش یابد ولی صدور مجوز فعالیت را منوط به این افزایش سرمایه نکرد.
آیا زمان تعیین شده برای افزایش سرمایه مناسب بود؟
فرجه زمانی برای افزایش سرمایه  پایان فروردین ماه 90 تعیین شد. به عبارت دیگر باید ظرف 36 روز سرمایه خود را سه برابر افزایش می‌دادیم در حالی که همه می‌دانیم کشور عملا در ایام نوروز 15 روز تعطیل است و بانک مرکزی در واقع به بانک آرین حدود دو هفته کاری فرصت داد تا سرمایه خود را سه برابرکند.
آیا نمی‌توانستید طبق ضوابط و مقررات رفع مانع کنید؟
در ملاقات با بانک مرکزی خواستار تجدید زمان‌بندی شدیم زیرا اولا الزامات قانون تجارت انجام چنین امری را طی مدت درخواستی بانک مرکزی غیر ممکن می‌ساخت و ثانیا توجیه اقتصادی 300 درصد افزایش سرمایه قبل از شروع فعالیت برای ما مشخص نبود. بنابراین ضمن آنکه سعی کردیم الزامات قانون تجارت را رعایت کنیم، در مجمع عمومی‌فوق العاده سهامداران نیز درخواست کردیم سهامداران افزایش سرمایه را حسب الامر بانک مرکزی تایید کنند.
آیا افزایش سرمایه برای بانکی که هنوز فعال نشده مسبوق به سابقه است؟
تا آنجا که من می‌دانم خیر.
موسسان در این زمینه چه نظری داشتند و یا چه اقدامی‌کردند؟
پس از برگزاری مجمع عمومی‌ موسس و انتخاب هیات مدیره، دیگر موسسی وجود ندارد بلکه حالا همه سهامدار محسوب می‌شوند.
سرانجام شما پذیره نویسی برای افزایش سرمایه را انجام دادید. آیا روال قانونی برای این کار طی شد؟
ما طبق قانون تجارت مجمع عمومی‌فوق العاده سهامداران را تشکیل و پس از تصویب افزایش سرمایه، آگهی عمومی‌کردیم و کل مبلغ هزارو 300 میلیارد ريال را از طریق فرابورس عرضه کردیم که البته در مهلت قانونی اولیه تکمیل نشد و لذا پس از یک دوره تنفس، عرضه سهام مجددا انجام و افزایش سرمایه تکمیل شد و حسب درخواست بانک مرکزی کل وجوه به حساب تعیین شده توسط آن بانک منتقل شد. اما همان طور که رییس کل بانک مرکزی در مصاحبه اخیر خود به اختصار اعلام کردند بنا به پیشنهاد بانک مرکزی سرمایه بانک الکترونیکی را در میانه راه افزایش سرمایه به دو هزار میلیارد ريال، مجددا به چهار هزار میلیارد ريال، یعنی هم طراز با بانک‌های سنتی شعبه‌ای افزایش دادند.
چه توجیه اقتصادی برای این افزایش سرمایه توسط بانک مرکزی ارایه شد؟
هیچ‌گونه گزارش توجیه اقتصادی به ما ارایه نشد زیرا بانک مرکزی خود را ملزم به این امر نمی‌داند و آنرا به اصطلاح حکم حکومتی به حساب می‌آورد. فکر نمی‌کنم نمونه‌ای از این برخورد با مقوله سرمایه‌گذاری را در دنیا پیدا کنید و تا آنجا که اطلاع دارم حداقل در سیستم بانکی کشور ما نیز سابقه نداشته است.
نظر سهامداران در رابطه با اقدامات بانک مرکزی چه بود؟
مدیریت بانک ضمن اعتراض به بانک مرکزی اعلام کرد که در صورت اعمال این افزایش سرمایه، بانک الکترونیکی آرین تنها بانکی در طول تاریخ بانکداری ایران خواهد بود که قبل از شروع فعالیت مشمول سه بار پذیره نویسی عام و 600درصد افزایش سرمایه نسبت به سرمایه پایه می‌شود. تا امروز نیز در حیرتم که این تصمیمات بر اساس چه منطق و محاسباتی اتخاذ شده است!
قاعدتا بانک مرکزی باید راهگشایی می‌کرد؟
متاسفانه با توجه به جو حاکم بر سیستم بانکی کشور که بر اثر حوادث اخیر به وجود آمده بود هیچ‌گونه راهگشایی در کار نبود. مثال ما مانند عابرانی شد که می‌خواهند از چهارراه عبور کنند اما نه خط کشی عابر پیاده وجود دارد، نه پل عابر پیاده، نه زیرگذر و نه چراغ راهنمایی. پلیس هم ایستاده تا آنهایی را که عبور می‌کنند جریمه کند. انتظار ما از بانک مرکزی این بود که راهکار مبتنی بر قانون تجارت شامل ثبت افزایش سرمایه، تبدیل حق تقدم به سهم، باز شدن نماد بانک در فرابورس به منظور امکان خرید و فروش سهام و خروج سهامداران احتمالی که از نظر بانک مرکزی فاقد شرایط هستند را مدنظر قرار می‌داد تا این بهانه نیز برطرف شود و سپس اقدام به افزایش سرمایه در صورت توجیه اقتصادی آن می‌شد و یا حتی فرصت زمان معینی را برای  افزایش سرمایه پس از عملیاتی شدن به بانک می‌داد.
شایع است که بانک مرکزی به علت عدم امکان نظارت بر این نوع بانک، اصولا نمی‌خواهد بانک مجازی شکل بگیرد. شما چه نظری دارید؟
اگر بانک مرکزی موافق با این نوع بانک نبود آن را در بسته سیاستی نظارتی نمی‌آورد تا سهامداران سه سال وقت خود را صرف این کارکنند، مگر آنکه بگویید سیاستگزاران موافق‌اند اما برخی با آن موافق نیستند که اگر چنین تفکری نزد بعضی افراد وجود داشته باشد باید گفت اتفاقا نظارت بر این بانک بسیار ساده‌تر از بانک‌های شعبه‌ای است .
آیا برای عملیاتی کردن بانک سرمایه‌گذاری هم کرده‌اید؟
از زمانی که به ما موافقت اصولی اولیه را دادند شروع به فراهم آوردن مقدمات کردیم زیرا چنین کاری که سابقه اجرایی قبلی هم ندارد مستلزم به کارگیری تکنولوژی پیشرفته و مهم تر از آن تبیین روش‌ها و تعریف و تدوین دقیق قواعد است که علاوه بر هزینه بر بودن، زمان زیادی  نیز طلب می‌کند. پس از ثبت بانک این سرمایه‌گذاری‌ها را افزایش دادیم زیرا پروسه افزایش سرمایه نیز در حال انجام بود و مدیریت بانک دلیلی نمی‌دید که با برآوردن شرایط مدنظر بانک مرکزی، این بانک فعال نشود. مبالغ قابل توجهی صرف تحقیق و مطالعات، خرید و بومی‌سازی نرم‌افزارها، تامین سخت افزارها و ایجاد زیرساخت‌های مناسب شد و از طرف دیگر نیروهای متخصص مورد نیاز انتخاب و آموزش داده شدند. ما نمی‌توانستیم منتظر صدور مجوز فعالیت بمانیم و بعد به مردم و سهامداران بگوییم حالا صبر کنید تا ما برویم و مقدمات امر را فراهم کنیم. البته در اجرای این امور نهایتا با مسایل و مشکلاتی هم مواجه شدیم.
با چه مشکلاتی؟
بانک مرکزی سرمایه بانک را محبوس کرده بود و تا امروز نیز محبوس است. حتی همان سرمایه به ثبت رسیده 700 میلیارد ريالی اولیه نیز آزاد نشده است. سرمایه ثبت شده یک شرکت سهامی‌عام باید در اختیار مدیریت آن قرار گیرد تا بتواند ضمن فراهم آوردن مقدمات کار، با به کارگیری آن سود مناسبی نیز به سهامداران بدهد.
پس چه کردید؟
وقتی از آزادسازی سرمایه در بانک مرکزی مایوس شدیم به برخی سهامداران مراجعه کردیم و برای اجاره محل بانک، استخدام و آموزش کارکنان و ایجاد برخی زیرساخت‌ها کمک خواستیم و آنها نیز تا حدی که امکان داشتند کمک کردند. برخی نیز گفتند ما در نرم‌افزارها و سخت‌افزارها سرمایه‌گذاری می‌کنیم و اجازه بهره‌برداری موقت به شما می‌دهیم تا سیستم آماده به کار شود. البته مدیریت بانک امروز شرمنده آنان است زیرا سرمایه‌گذاری کلان انجام شده توسط آنان در صورت عدم راه‌اندازی بانک تقریبا بدون استفاده خواهد شد
آیا همه این مسایلی را که گفتید با بانک مرکزی در میان گذاشته‌اید؟
مدیریت بانک ضمن مراجعات و مذاکرات متعدد با مقامات مختلف بانک مرکزی، مکاتبات زیادی نیز با آن بانک داشته است. البته شفاها وعده می‌دادند که مشکلات در حال حل است تا جایی که رییس کل بانک مرکزی قبل از اعلام ابطال مجوز تاسیس از طریق رسانه‌ها اعلام عمومی‌کردند که مشکلی نیست و به زودی بانک آرین عملیاتی خواهد شد.
برگردیم به اطلاعیه بانک مرکزی و ایرادی که به تسهیلات اخذ شده از سیستم بانکی توسط برخی از سهامداران گرفته شده است. آیا این امر ناظر بر سرمایه اولیه 700 میلیارد ريال می‌شد یا افزایش سرمایه؟
مفاد اطلاعیه همان است که شما هم خوانده‌اید. این امر نمی‌تواند ناظر بر سرمایه ثبت شده بانک باشد زیرا در آن مرحله پس از صرف مدت زمان قابل توجهی برای بررسی ساختار سهامداری و منشاء سرمایه توسط مسوولان ذی‌ربط بانک مرکزی و درخواست تغییر در برخی از سهامداران که با رایزنی با آن سهامداران انجام شد، مجوز ثبت داده شد و لذا ایراد گرفته شده در مورد اخذ تسهیلات توسط برخی از سهامداران علی القاعده باید ناظر به مرحله افزایش سرمایه باشد اگرچه هیچ لیستی در قبال مکاتبات بانک آرین تاکنون توسط بانک مرکزی ارایه نشده است. البته باید در نظر داشت اگر مطابق مصوبه اولیه شورای پول و اعتبار اجازه فعالیت در سرمایه ثبتی به بانک داده شده بود و فرصت مناسبی نیز به سهامداران برای افزایش سرمایه داده می‌شد، این مواردی که از نظر آقایان مشکل دار است نیز پیش نمی‌آمد و حتی اگر مبلغ حق تقدم، به ثبت رسیده و به سهام تبدیل می‌شد و نماد سهام بانک در فرابورس نیز باز می‌شد، اصلاح ساختار سهامداری نیز می‌توانست انجام گیرد، همان‌گونه که در مورد برخی بانک‌های دیگر نیز این گونه رفتار شد.
یکی از خبرگزاری‌ها در مصاحبه ای با یکی از اعضای شورای پول و اعتبار، قبل از انتشار اطلاعیه بانک مرکزی، تلویحا به رعایت نشدن سقف سهامداری در 10درصد و 20 درصد اشاره کرده بود.


بانک مرکزی سرمایه بانک را محبوس کرده بود و تا امروز نیز محبوس است. حتی همان سرمایه به ثبت رسیده 700 میلیارد ريالی اولیه نیز آزاد نشده است. سرمایه ثبت شده یک شرکت سهامی‌عام باید در اختیار مدیریت آن قرار گیرد تا بتواند ضمن فراهم آوردن مقدمات کار، با به کارگیری آن سود مناسبی نیز به سهامداران بدهد


من هم آن مصاحبه را دیدم اگر چه ذکر نامی‌از مصاحبه شونده در میان نبود اما باید عرض کنم که سقف‌های قانونی 10درصد و 20درصد نیست بلکه پنج درصد برای اشخاص حقیقی و شرکت‌های سهامی‌خاص و 10درصد برای شرکت‌های سهامی‌ عام است، ضمن آنکه ذی‌نفع واحد نیز نباید از این سقف‌ها تجاوز کند. مثلا اگر دو شرکت سهامی‌خاص هر کدام پنج درصد از سهام بانک را خریده‌اند و سهامدار مشترک در این دو شرکت وجود دارد، سهام آن سهامدار مشترک در بانک، از طریق حق سهم خود در این دو شرکت، نباید از پنج درصد تجاوز کند.
آیا تجاوز از این حدود در بین موسسان و سهامداران وجود داشته است؟
من قبلا هم گفتم که پس از برگزاری مجمع عمومی‌ موسس، دیگر موسسی وجود ندارد. از طرف دیگر موسسان قبل از صدور مجوز پذیره نویسی اولیه و سهامداران قبل از ثبت بانک، از نظر درصد سهامداری و قاعدتا منشا سرمایه بررسی شدند و سپس مجوز ثبت داده شد. در مرحله افزایش سرمایه نیز به سهامداران اضافه شده است و ما تا آن حدی که توانستیم اطلاعات از سهامداران بگیریم به تجاوز از حدود سهامداری که قانون تعیین کرده است برخورد نکردیم. البته همیشه یک کارشناس می‌تواند گزارشی را بر اساس استنتاجات خود تهیه کند ولی لزوما آن استنتاجات منطبق با مقررات نباشد.شاید برخی سهامداران دارای روابط کاری و اقتصادی با هم هستند ولی این خلاف مقررات نیست.
ضمن آنکه اگر سهامداری قصد داشت از سقف‌های تعیین شده فراتر برود، می‌توانست از بند 2 ماده 7 آیین نامه تشکیل بانک‌های غیر دولتی که در اساسنامه مصوب بانک آرین نیز آمده است استفاده کند و تا سقف 20درصد سهام بانک را قانونا برای خود و وابستگان خود خریداری کند و نیازی به زیگزاگ رفتن هم نداشت. در اساسنامه بانک آمده است که هدف بانک نباید صرفا تامین منابع مالی برای سهامداران خود یا اشخاص و گروه‌های خاص باشد. در اینجا هم به شخصیت حقوقی بانک اشاره می‌شود نه سهامداران، که تکلیف آن را همان‌گونه که ذکر شد قانون روشن کرده است، بانک هم که هنوز فعالیتش را شروع نکرده تا بررسی شود آیا تسهیلات و خدمات آن در اختیار گروهی خاص قرار گرفته است یا خیر و احیانا استناد به این ماده نیز فاقد توجیه حقوقی است. ضمنا استناد به ماده 39 قانون پولی و بانکی در لغو مجوز تاسیس بانک الکترونیکی آرین بنا به نظریه وکلای مبرز حقوقی طرف قرارداد بانک آرین، مورد مناقشه جدی است زیرا بانک به عنوان شخصیت حقوقی مستقل که هنوز شروع به فعالیت نکرده است تخلفی را مرتکب نشده و بند "د" ماده 39 قانون پولی و بانکی قابل انطباق با وضعیت فعلی بانک الکترونیکی آرین نیست.
با توجه به مصاحبه اخیر رییس کل بانک مرکزی چگونه موضوع را پیگیری می‌کنید و از چه راهکارهایی برای حل موضوع استفاده خواهید کرد؟
مدیریت بانک موظف به حفظ حقوق سهامداران است و در عین حال خود را موظف به همراهی و همکاری با بانک مرکزی به عنوان رگولاتور می‌داند. مجوز تاسیس بانک صادر و بانک نیز با رعایت قوانین و مقررات مربوطه تاسیس شده است. انحلال آن نیز طبق قانون تجارت در مورد شرکت‌ها و همچنین مصوبه شورای انقلاب در مورد بانک‌ها، در اختیار مجمع عمومی‌ فوق‌العاده سهامداران است. امیدواریم مجمع عمومی ‌سهامداران تشکیل شود و سهامداران که طی این یکسال و نیم همراه ما بوده‌اند بیشتر در جریان امور قرار بگیرند.
جلساتی با مدیر عامل فرابورس و معاون حقوقی سازمان بورس داشته‌ایم و آنان نیز در تلاش هستند حقوق سهامداران به نحو مناسبی حفظ شود. طی چند ماه گذشته رایزنی‌های مستمری با رییس کل بانک مرکزی و معاون نظارتی آن بانک داشته ایم. نظر رییس کل بانک مرکزی به صراحت در مصاحبه اخیر ایشان اعلام شده و معاون نظارت بانک مرکزی نیز با حسن نیت، سعه صدر و درایت در صدد ایجاد راهکارهای لازم برای عملیاتی شدن بانک از طریق افزایش سرمایه با آورده سهامداران و مشارکت با برخی نهادهای مالی دیگر است. البته معتقدم بانک مرکزی حقوق سهامداران فعلی را که بعضا سرمایه آنان نزدیک به دو سال در بانک مرکزی محبوس مانده و زیان فاحشی را متحمل شده‌اند در پروسه افزایش سرمایه مد نظر قرار خواهد داد، زیرا از انصاف به دور است که سهامداران جدید از زیان دیگران منتفع شوند.
مورد این بانک با مورد دیگری که اخیرا در رسانه‌ها برای ادغام مطرح شده متفاوت است زیرا آنان طی چندین سال فعالیت خود، سود لازم را از سرمایه‌گذاری انجام شده کسب کرده اند اما سهامداران این بانک جز زیان نصیبی نبرده‌اند. امیدواریم درایت مسوولان بانک مرکزی در این زمینه کارساز شود.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :