آخرین اخبار
facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی
کد خبر : 97115
تاریخ انتشار : 16 فروردین 1395 11:1
تعداد بازدید : 898

نبود سامانه رتبه بندی؛ چالش قدیمی صنعت بانکداری ایران

کارشناسان امور بانکی بر این باورند که «نبود سامانه اطلاعاتی جامع به شدت سیستم بانکی کشور را دچار آسیب کرده است» به همین جهت اکنون این پرسش ایجاد می شود که آیا مسوولان برای رفع این چالش اساسی پیشروی نظام بانکی برنامه ای در دستور کار دارند؟

اقتصادایران - در این زمینه بد نیست بدانیم اطلاعات در بازار پول نامتقارن است یعنی اطلاع و آگاهی طرف وام دهنده نسبت به طرف وام گیرنده در خصوص باز پرداخت تسهیلات بانکی شفاف نیست به بیان ساده تر بانک ها اطلاع چندانی مبنی بر اینکه توان باز پرداخت وام گیرنده چقدر است را ندارد.
بنابراین اطلاعات نامتقارن در سیستم بانکی باعث ایجاد بازار ناکارآمد مالی و اعتباری در کشور می شود. نباید فراموش کنیم که هم اکنون بازار مالی و اعتباری در کشور «دچار فلجی مزمن» است و خوب کار نمی کند بنابراین اگر بخواهیم کارایی را در این بازار بهبود ببخشیم تا بازار پول بهتر کار کند باید از شفافیت در بازار و از بین بردن عدم تقارن های اطلاعاتی در بازار پول شروع کنیم.
نکته ای قابل توجه این که عدم تقارن اطلاعاتی در بازار با رتبه بندی برطرف می شود یعنی طرف وام دهنده با مراجع به سامانه رتبه بندی متوجه توان بازپرداخت وام از سوی وام گیرنده می شود.
با توجه به اهمیت موضوع پرسشی که مطرح می شود این است که یک سامانه اعتبار سنجی باید دارای چه مشخصاتی باشد؟ در این زمینه صادق الحسینی یک کارشناس اقتصادی می گوید: سامانه اعتبار سنجی باید دارای ویژگی هایی همچون برخورداری از آخرین و به روز ترین فناوری روز در دنیا، رعایت استانداردهای امنیتی، داشتن انواع کانال های ارتباطی، گردش مکانیزم اطلاعات نظام بانکی بدون دخالت عامل انسانی و بالاخره تطبیق با استانداردهای جهانی باشد.با این توصیف اکنون جای این پرسش است که آیا بانک های کشور از مزایایی سامانه اعتبار سنجی بهره مند هستند؟
جالب است بدانیم با توجه به اینکه سیاست دولت ایجاد سامانه اعتبار سنجی بوده بنابراین یکسری اقدامات در این زمینه انجام گرفته اما کافی نبوده از این رو بانک ها برای وصول مطالبات معوق خود بایستی نسبت به ایجاد سامانه ها اعتبار سنجی اهتمام ورزند. با این توضیح اکنون این پرسش ایجاد می شود که آیا سامانه های اعتبار سنجی در وصول مطالبات سیستم بانکی موثر هستند؟
می دانیم شرایطی که هم اکنون در بازار پول کشور وجود دارد موجب شده است که بانک ها اطلاعات درستی از مشتریان خود نداشته باشند. چرا این روند (حرکت در تاریکی) تاکنون ادامه پیدا کرده است؟
بر اساس این گزارش در این میان یکسری منافع وجود دارد چون ایران  طی 30 الی 40 سال گذشته به سرکوب پولی دچار بوده  یعنی همیشه نرخ سود بانکی پائین تر از نرخ تورم بوده است بنابراین بانک ها عملا تبدیل به ابزارهای توزیع رانت در کشور شده اند.
یعنی هرکسی که توانسته یا می تواند وام بگیرد این یک امتیازی است که موجب می شود ثروت آتی او افزایش پیدا کند نسبت به آن کسی که نمی تواند این کار را بکند. چون نرخ سود واقعی در کشور منفی بوده و این منفی بودن نرخ بهره واقعی سبب می شده تا هرکسی که وام می گیرد می تواند با خرید کالا و غیره با توجه به تورم از بقیه جلو تر باشد.بی تردید رتبه بندی کار خیلی پیچیده ای نیست منتها افرادی در بانک ها حضور  دارند که از ناحیه توزیع رانت منفعت های مالی زیادی نصیب آنان می شود و به همین دلیل حاضر نیستند اطلاعات مورد نیاز را به راحتی ارایه کنند. حال چون  اطلاعات کافی در اختیار نیست  بنابراین نمی توان یک سیستم جامع رتبه بندی را در کشور ایجاد کرد.
به نظر می رسد بانک ها اغلب شبه دولتی هستند عملا تا زمانی که قانون، اجرای طرح جامع رتبه بندی را الزام نکند بانک ها در ارایه تمام اطلاعات تمکین نکرده لذا هر بانکی بصورت جزیره ای اطلاعات خود را استفاده خواهد کرد.
بر اساس این گزارش در برنامه ششم توسعه پیشنهادی که در این زمینه ارایه شده است اینکه بانک مرکزی سامانه جامع رتبه را راه اندازی کند یعنی در پایان سال دوم برنامه مزبور باید این پایگاه ایجاد شده باشد و همه بانک ها اعم از دولتی و خصوصی ملزم به ارایه تمام اطلاعات به پایگاه فوق الذکر هستند تا کار رتبه بندی انجام شود.
ناگفته نماند سامانه جامع رتبه بندی در رفع بسیاری از مشکلات ساختاری بانک ها موثر است لازم به یادآوری است که عدم بازپرداخت وام های کلان بیشتر به دلیل نبود سیستم رتبه بندی اعتباری است.
وجود سیستم های پایش اولیه ضمن اصلاح فرآیند وام گیری در نظام بانکی کشور موجب کاهش میزان وام های مشکوک الوصول، کاهش میزان معوقات بانکی، حذف بسترهای رانتی و در آخر اعطای  وام های کلان نیزکاهش می یابد.
کارشناسان حوزه بانکداری معتقدند که وام های کلان به اشخاص، شرکت ها، بنگاه های اقتصادی و... که در سیستم بانکی ناآشنا و اطلاعاتی در خصوص توان باز پرداخت تسهیلات از ناحیه آنان  وجود ندارد، نبایستی پرداخت شود.
برای اعطای وام های کلان به اشخاص، شرکت ها، کارخانجات  و ...بایستی پاسخ صریح و شفاف به سئوالاتی از قبیل توان مالی چقدر است؟ گردش مالی چقدر است؟ چقدر مشکلات در فرآینده بازپرداخت وجود داشته است؟ و .... داد تا به یک نمره نهایی دست یافت. این نمره نهایی باعث می شود بانک های عامل با اطلاع و آگاهی، تسهیلات در اختیار متقاضیان قرار دهند.
برای مثال شرکتی که سه روز از تاسیس آن نگذشته وام چند صد میلیارد تومانی می گیرد ولی شرکت های بزرگ و نام آور با اشتغالزایی زیاد  و تولید دستشان به وام نمی رسد.
به نظر می رسد برای جلوگیری از رانت خواری در حوزه بانکداری نیازبه پیاده سازی مکانیزم دقیق تر هستیم یعنی اینکه یک کمیته ویژه ای در بانک مرکزی و همینطور در تمامی بانک ها تشکیل و نسبت به اعتبار سنجی اهتمام ورزند تا تسهیلات بانکی بصورت عادلانه  و در مسیر قانونی به مصرف برسد.اکنون جای این سئوال است که آیا تشکیل چنین کمیته های ویژه ای ضروری است؟


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :