fanavaran
آخرین اخبار
   
    کد خبر : 97992
    تاریخ انتشار : 28 فروردین 1395 11:37
    تعداد بازدید : 775

    نیاز به پسوند پارسی «ـیک/ـیگ»

    یوسف امیری- پسوند صفت ساز «ـیک/ـیگ» از پسوندهای زبان پارسی است که با پسوندهای مشابه آن در زبان های اروپایی همخانواده است و به نظر من برای روشمندسازی و توانمندسازی دستگاه واژه سازی فنی و علمی باید آن را دوباره در زبان پارسی به کار بگیریم.

    پسوند «ـیک/ـیگ» در پارسی میانه (و «ـیج» در زبان طبری/مازندرانی، مانند یوش← یوشیج) با پسوند –ic در انگلیسی، –ique در فرانسه ای، و -isch در آلمانی همخانواده است. در پارسی نو/دری این پسوند به شکل «ـی» کوتاه شده است. مانند «پارس← پارسیگ» که امروزه «پارسی» شده است. در پارسی میانه پسوند دیگری داشته ایم که برای ساختن نام از صفت به کار می رفته و «ـیه» (-ih) بوده است، مانند «خوب ← خوبیه» که آن هم امروزه به شکل «ـی» کوتاه شده است («خوبی»).  یکی از مشکل هایی که امروزه در واژه سازی با آن رو به رو ایم، ساختن نام از صفت های پایان یافته با «ـی» و یا ساختن صفت از نام های پایان یافته با «ـی» است. برای نمونه «ایرانی» صفت است و اگر بخواهیم از آن نام بسازیم («ایرانی بودن») افزودن «ـی» بدان خوشایند نیست. البته برخی «ایرانیّت»!! می گویند که پارسی نیست و غلط است. یا نام رشته های علمی مانند «زبان شناسی» (linguistics) که برای ساختن صفت آن، (linguistic) امروزه از «زبان شناختی» استفاده می کنند. اما برای ساختن قید (linguistically) نمی توان دستور زبان پارسی را به کار برد و مجبور ایم ترکیب «از نظر زبان شناسی/زبان شناختی» را بگوییم که طولانی است.
    البته پیشنهاد برخی هم «زبان شناسی ← زبان شناسانه» است که به نظر من «زبان شناسانه» صفت/قید مربوط به «زبان شناس» است مانند «مرد ← مردانه» نه صفت مربوط به «زبان شناسی». پیشنهاد من آن است که در این گونه موردها از همان شکل کهن پسوند صفت ساز «ـیک/ـیگ» استفاده کنیم تا ترکیب های روان تر و روشمندتری بسازیم. برای نمونه، در مورد «ایران» می توان چنین ساخت: «ایران ← ایرانیک ← ایرانیگی». در مورد رشته های علمی هم می توان چنین گفت: «زبان شناسی ← زبان شناسیک». در این صورت قید هم با افزودن پسوند «ـانه» به آسانی ساخته می شود: «زبان شناسیکانه» (مانند «دلیر ← دلیرانه»). یا حتا می توان به جای «زبان شناسی» نام رشته (linguistics) را «زبانیک» گفت و صفت آن را «زبانیکی» و قید آن را هم «زبانیکانه». 


    نظر شما



    نمایش غیر عمومی
    تصویر امنیتی :