چارچوب فعالیت اپراتورهای سلامت الکترونیکی تصویب شد

آی‌تی‌من- این آیین‌نامه در جلسه اول بهمن ۱۴۰۴ هیات وزیران، به پیشنهاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان برنامه و بودجه کشور و در اجرای جزء (۴) بند (الف) ماده (۶۹) قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی‌ایران به تصویب رسید.
 
کاروران؛ اپراتورهای زیرساخت سلامت دیجیتال
بر اساس این آیین‌نامه، «کارور» به اشخاص حقوقی اطلاق می‌شود که به‌عنوان اپراتورهای سلامت الکترونیکی، مسئولیت تسهیل، یکپارچه‌سازی و مدیریت تبادل داده‌های سلامت میان کسب‌وکارهای سلامت دیجیتال، سازمان‌های بیمه‌گر و زیرساخت‌های حاکمیتی را بر عهده دارند.

احراز هویت شهروندان و ارائه‌دهندگان خدمات سلامت، استحقاق‌سنجی بیمه‌ای، تبادل اطلاعات پرونده الکترونیک سلامت، حذف فرآیندهای کاغذی و ارائه سرویس‌های برخط سلامت از جمله مأموریت‌های کلیدی تعریف‌شده برای کاروران است.

مطابق مصوبه هیات وزیران، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به‌عنوان تنظیم‌گر (رگولاتور) حوزه سلامت الکترونیک تعیین شده و مسئولیت‌هایی نظیر اعمال قواعد سلامت به‌صورت برخط، تأمین زیرساخت‌های حاکمیتی، ارائه سرویس‌های اطلاعات سلامت و نظارت بر عملکرد کاروران را بر عهده دارد. در این میان، بیمه مرکزی و سازمان‌های بیمه‌گر پایه نیز مکلف شده‌اند خدمات بیمه‌ای را به‌صورت کاملاً الکترونیکی و از مسیر کاروران ارائه کنند.
 
شروط صدور پروانه کاروری
مطابق ماده (۶) آیین‌نامه، صدور پروانه کاروری منوط به رعایت مجموعه‌ای از الزامات ساختاری است. بر این اساس، متقاضی باید شخص حقوقی غیردولتی ثبت‌شده در کشور باشد و سهم سهام‌داران خارجی آن حداکثر ۴۹ درصد تعیین شده است؛ ضمن آنکه حق رأی ممتاز برای شرکای خارجی مجاز نیست.

موضوع فعالیت شرکت در اساسنامه باید مرتبط با خدمات سلامت الکترونیکی باشد و حضور مستقیم یا غیرمستقیم اشخاص حقیقی یا حقوقی در بیش از یک کارور ممنوع اعلام شده است؛ مگر سهامداری حداکثر پنج درصدی از طریق بورس یا فرابورس. پروانه صادرشده پنج سال اعتبار دارد، قابل واگذاری به غیر نیست و تمدید آن هر پنج سال یک‌بار انجام می‌شود. در صورت نقض شرایط نیز به‌ترتیب تذکر، تعلیق و در نهایت ابطال پروانه پیش‌بینی شده است.
 
الزامات فنی و مدیریتی
آیین‌نامه برای مدیران و ساختار فنی کاروران نیز شروط مشخصی در نظر گرفته است. مدیرعامل و یکی از اعضای هیات‌مدیره باید دارای حداقل مدرک کارشناسی مرتبط با فناوری اطلاعات یا حوزه سلامت باشند و مدیران فنی نیز الزاماً باید تابعیت ایرانی داشته باشند.

همچنین مدیرعامل و یک عضو هیات‌مدیره باید دارای سابقه مدیریتی در شرکت‌های دارای رتبه یک انفورماتیکی یا سابقه مدیریت دولتی مرتبط با سلامت الکترونیک باشند. حضور حداقل یک عضو هیات‌مدیره با سابقه تخصصی در حوزه سلامت یا بیمه نیز الزامی‌است.

از منظر زیرساختی، کاروران موظف‌اند در دوره موافقت اصولی نسبت به طراحی، پیاده‌سازی و عملیاتی‌سازی مرکز عملیات شبکه (NOC)، مرکز عملیات امنیت (SOC) و مرکز تماس اقدام کنند.
 
الزامات مالی؛ چراغ سبز محدود به بازیگران بزرگ
بخش مالی آیین‌نامه، ورود به حوزه کاروری سلامت الکترونیکی را عملاً به شرکت‌های بزرگ و توانمند محدود می‌کند. حداقل سرمایه ثبتی متقاضیان دریافت پروانه، یک‌هزار میلیارد ریال (۱۰۰ میلیارد تومان) و برای شرکت‌های دانش‌بنیان ۷۰۰ میلیارد ریال تعیین شده است. این رقم هر سه سال یک‌بار متناسب با نرخ تورم به‌روزرسانی خواهد شد.

علاوه بر این، متقاضی یا سهام‌داران حقوقی باید حداقل سه سال سابقه فعالیت داشته باشند و ارائه صورت‌های مالی حسابرسی‌شده و مقبول در سه سال گذشته الزامی‌است. شرکت یا سهام‌داران آن نیز نباید در این دوره زیان یا زیان انباشته داشته باشند.

همچنین کاروران مکلف‌اند برای تضمین ایفای تعهدات خود، ضمانت‌نامه معتبر و بدون قید و شرط به میزان ۱۰۰ برابر سقف معاملات متوسط ارائه کنند.
 
الزامات فعالیت و حفاظت از داده
در حوزه فعالیت عملیاتی، کاروران موظف‌اند خدمات خود را بدون رفتار تبعیض‌آمیز به کسب‌وکارهای سلامت دیجیتال ارائه دهند، احراز هویت کاربران را صرفاً از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند انجام دهند و داده‌های سلامت را تنها با رضایت صریح و آگاهانه افراد یا بر اساس حکم قانونی پردازش کنند.

همچنین ذخیره‌سازی اطلاعات هویتی و بیمه‌ای (به‌جز موارد مجاز) ممنوع اعلام شده و در صورت بروز اختلاف یا اختلال در ارائه خدمات، تصمیم‌گیری نهایی بر عهده تنظیم‌گر خواهد بود.
 
صدور مجوز از مسیر درگاه ملی
بر اساس آیین‌نامه، وزارت بهداشت مکلف است برای متقاضیانی که در دوره موافقت اصولی الزامات فنی و زیرساختی را اجرا کرده‌اند، حداکثر ظرف دو ماه و از طریق درگاه ملی مجوزهای کسب‌وکار پروانه کاروری صادر کند؛ مسیری که قرار است فرآیند صدور مجوز اپراتورهای سلامت الکترونیکی را شفاف و قابل رهگیری کند.